(10خط) 02177613815

معیارهای ارزیابی منابع مرجع اینترنتی

معیارهای ارزیابی منابع مرجع اینترنتی
نویسنده : پریسا خاتمیان فر -- تماس با نویسنده مقاله
خلاصه : با توجه به افزایش روزافزون حجم منابع اطلاعاتی، ارزيابي این نوع منابع به خصوص منابع مرجع، به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای دسترسی به اطلاعات که استفاده از دانش بشری را برای استفاده‌ كنندگان آسان می کند و نقش مهمی در پاسخگویی به سؤالات و رفع نیازهای اطلاعاتی کاربران دارد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این راستا، با توجه به انتشار بسياري از منابع مرجع در اينترنت (رايگان / غير رايگان) كتابداران بايد علاوه بر شناسايي و استفاده از آنها براي پاسخگويي به پرسشهاي كاربران، با استفاده از معيارهاي ارزيابي خاص منابع مرجع اينترنتي، اعتبار و ارزش آنها را بررسي كرده و نسبت به اين امر اطمينان حاصل كنند. در این مقاله، با توجه به اهمیت ارزیابی این نوع منابع، متون مرتبط با این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و سیاهه وارسی مربوط به معیارهای ارزیابی منابع مرجع اینترنتی ارائه می گردد.
متن کامل :
چکیده
با توجه به افزایش روزافزون حجم منابع اطلاعاتی، ارزيابي این نوع منابع به خصوص منابع مرجع، به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای دسترسی به اطلاعات که استفاده از دانش بشری را برای استفاده‌ كنندگان آسان می کند و نقش مهمی در پاسخگویی به سؤالات و رفع نیازهای اطلاعاتی کاربران دارد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این راستا، با توجه به انتشار بسياري از منابع مرجع در اينترنت (رايگان / غير رايگان) كتابداران بايد علاوه بر شناسايي و استفاده از آنها براي پاسخگويي به پرسشهاي كاربران، با استفاده از معيارهاي ارزيابي خاص منابع مرجع اينترنتي، اعتبار و ارزش آنها را بررسي كرده و نسبت به اين امر اطمينان حاصل كنند. در این مقاله، با توجه به اهمیت ارزیابی این نوع منابع، متون مرتبط با این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و سیاهه وارسی مربوط به معیارهای ارزیابی منابع مرجع اینترنتی ارائه می گردد.

كليدواژه ها: منابع اطلاعات، منابع الكترونيكي، ارزيابي، منابع مرجع، وب جهاني

1. مقدمه
اطلاعات مهمترين منبع باارزش و راهبردي، و پايه و اساس توسعه اجتماعي، اقتصادي و رشد علوم و فناوري در هر كشور به شمار مي رود. امروزه، در جامعه مبتني بر فناوري اطلاعات و با بهره گيري از نظام هاي نوين اطلاع رساني، امكان برقراري ارتباط ميان ذهن ها و انديشه هاي متفاوت و مبادله وسيع , سريع و جهاني اطلاعات فراهم گرديده است.
توسعه فناوري هاي مخابراتي مناسب، براي انتقال اطلاعات و همچنين وابستگي تمامي ابعاد زندگي اجتماعي انسان به اطلاعات، سبب ايجاد شرايط نويني در حيات اجتماعي شده است كه از آن به " جامعه اطلاعاتي " تعبير مي شود. بدين ترتيب به دليل ارتباط هاي گسترده و فناوري هاي جديد، جريان توليد اطلاعات در قالب انتشارات مختلف آهنگ بسيار سريعي يافته است. بنابراين، براي استفاده بهتر و دسترسي سريع تر به اطلاعات، بشر نيازمند ابزارهايي است كه اين حجم وسيع اطلاعات را به شيوه اي مناسب سازماندهي كرده و دسترسي به آنها را تسريع و تسهيل كنند. در اين راستا منابع مرجع ابزار كمكي مناسبي محسوب مي شوند. اين منابع، اطلاعات و دانش بشري را گردآوري كرده، نظم و سازمان مي بخشند، به گونه اي كه به سهولت و با صرف كمترين زمان، امكان دستيابي به آنها فراهم مي شود.
اما، اينترنت به عنوان يكي از محورهاي جامعه اطلاعاتي، فضايي بدون مرزهاي جغرافيايي و سياسي به وجود آورده است. اين پديده، به ويژه شبكه جهاني وب با از ميان برداشتن فاصله فيزيكي ميان ملت ها و قوم هاي مختلف، شيوه هاي سنتي گردآوري، ذخيره، ارزيابي و اشاعه اطلاعات را دچار تغيير و تحول كرده و فرصتها و دستاوردهاي نويني را براي ارتقاء سطح تعاملات اجتماعي و فرهنگي در سراسر جهان به ارمغان آورده است ( خالقي، 1383 ).
اينترنت خود به عنوان يك منبع اطلاعاتي، حاوي بسياري از منابع و مدارك مي باشد و روز به روز نيز بر حجم آنها افزوده مي شود. انواع وب سايتها ( فرهنگي، خبري، آموزشي، سياسي، سرگرمي )، وب سايت كتابخانه ها، فهرستهاي پيوسته، وب سايت دانشگاه ها و سازمان ها، انواع پايگاه هاي اطلاعاتي، منابع مرجع و ... از طريق اين شبكه قابل دسترس هستند. امروزه، كتابداران بخش مرجع براي پاسخگويي به بسياري از سؤالات، خصوصا سؤالات ارجاع آماده از اينترنت و منابع مرجع دسترس پذير از طريق آن استفاده مي كنند، و با سرعت به پرسشهاي كاربران پاسخ مي دهند.
اما، آنچه در اين ميان بايد به آن توجه كرد عدم نظارتي دقيق بر ورود اطلاعات به اين محيط مي باشد. در نيمه دهه 1990، قابليتهاي بالقوه اينترنت شناسايي شده و وب به عنوان پر استفاده ترين ابزار براي دسترسي به اطلاعات مطرح شد و اين امر انفجار سريع تعداد منابع قابل دسترس در اينترنت را به وجود آورد. سهولت استفاده از مرورگرهاي چند رسانه اي براي دسترسي به اطلاعات و همچنين سهولت توليد منابع فرامتن از دلايل وقوع اين انفجار مي باشد. هر چند زبان نشانه گذاري فرامتن براي يك كاربر جديد ممكن است گيج كننده به نظر برسدف اما با دستيابي به كدهاي منابع موجود مي توان آنها را اصلاح كرده و صفحات جديدي را با سرعت و به سادگي ايجاد كرد. افزون بر اين، پس از نيمه دهه 1990، نرم افزارهايي توليد شد كه كاربران را قادر ساخت بدون داشتن دانش عمقي از زبان نشانه گذاري فرامتن، اقدام به ايجاد اينگونه صفحات كند. بدين ترتيب بدون وجود هيچ گونه فيلتري امكان ورود هر گونه اطلاعات و هر نوع منبع به وب امكان پذير است ( كوك، 1382 : 8 ).
در این راستا، توجه به معيارهاي ارزيابي قبل از استفاده از هر نوع اطلاعات و منبع دسترس پذير از طريق اينترنت امري ضروري است و نبايد تصور كرد هر نوع اطلاعاتي كه در اين محيط منتشر مي شوند معتبر هستند. در اين ميان، با توجه به انتشار بسياري از منابع مرجع در اينترنت (رايگان / غير رايگان) كتابداران بايد علاوه بر شناسايي و استفاده از آنها براي پاسخگويي به پرسشهاي كاربران، با استفاده از معيارهاي ارزيابي خاص منابع مرجع اينترنتي، اعتبار و ارزش آنها را بررسي كرده و نسبت به اين امر اطمينان حاصل كنند.
در مقاله حاضر، با توجه به اهمیت ارزیابی این نوع منابع، متون مرتبط با این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و سیاهه وارسی مربوط به معیارهای ارزیابی منابع مرجع اینترنتی ارائه می گردد.

2. بررسي معيارهاي ارزيابي منابع مرجع اينترنتي و ارائه سياهه وارسي
در رابطه با ارزيابي اطلاعات و منابع موجود در اينترنت علاوه بر مقاله هاي چاپي و متون ديگري كه به اين مسئله پرداخته اند (برای مثال فتاحي، 1380؛ عصاره، 1381؛ قزلي، 1382؛ كوك، 1382؛ دراگولانسكو, 1383؛ Santa Vicca, 1994؛ Starr, 1994؛ Brandt, 1996؛ Smith, 1997؛ Livengood, 1997؛ Sauers, 2001 )؛ با جستجو در اينترنت و تركيب كليدواژه هايي چون Evaluation, Measuring, Assessment با Internet Sources, www Sources, Internet Reference Sources مدارك بسياري بازيابي مي شوند كه معيارهايي براي ارزيابي منابع و اطلاعات دسترس پذير از طريق اينترنت تدوين و ارائه داده اند ( Caywood, 1995؛ Hinchliffe, 1995؛ Jones, 1996؛ Tillman, 1996؛ Grassian, 1997؛ Alexander & Tate, 1997؛ Schrock, 1997؛ Edwards, 1998؛ Singh, 2003 و... ). وب سايت بسياري از كتابخانه ها به خصوص كتابخانه هاي دانشگاهي نيز بخشي را به اين مسئله اختصاص داده اند و به مقاله ها و منابع اطلاعاتي ديگر در اين زمينه پيوند برقرار كرده اند.
ليونگود (Livengood, 1997 ) بيان مي دارد كه اكثر نويسندگان معيارهاي ارزيابي منابع مرجع چاپي ارائه شده در منابع معتبري چون Introduction to Reference Work[1] , Selection & Evaluation of Reference Sources[2] و Evaluating of Reference Books in Theory & Practice[3] را بررسي كرده و درباره كاربردپذيري آنها در محيط اينترنت بحث كرده اند و معتقدند كه با توجه به ويژگي هاي خاص محيط اينترنت علاوه بر معيارهاي خاص مواد چاپي بايد به معيارهايي مختص اين محيط نيز توجه داشت تا ارزيابي منابع به طور كامل انجام شود.
وي، همچنين در رابطه با رويكرد متفاوت افراد در ارائه معيارهاي ارزيابي بحث مي كند و مي گويد : " بسياري از رويكرد فناوري به اين قضيه نگاه مي كنند، مانند متيو سایولک [4] از دانشگاه ملي استراليا. وی پديده ارزيابي را يك امر ساده و مكانيكي مي داند كه توسط يك نرم افزار قابل اجرا است؛ در حاليکه برخي چون لوئيس روزنفلد[5] استاد كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه ميشيگان، معتقدند كه ابزارهاي مكانيكي نمي توانند كيفيت منابع اطلاعاتي موجود در اينترنت را بسنجند و اندازه گيري كنند. مسائلي چون هدف، اعتبار، محتوا، منبع و محل مواردي نيستند كه توسط يك نرم افزار مورد قضاوت قرار بگيرند بلكه اين امر همواره به يك فعاليت ذهني نياز خواهد داشت. "
معيارهاي ارزيابي منابع اينترنتي كه توسط نويسندگان مختلف ارائه شده است در بسياري موارد داراي همپوشاني مي باشند. معيارهاي عمده اي كه همه نويسندگان به آنها اشاره داشته اند عبارتند از :
● شناسايي هدف منبع
● ارزيابي پوشش موضوعي و محتوايي
● ارزيابي اعتبار و شهرت
● ارزيابي درست بودن و صحت اطلاعات
● ارزيابي روزآمدي منبع
● ارزيابي ساختار منبع و نحوه نظم دهي و ارائه اطلاعات

در اين ميان كوك ( 1382) به ارزيابي قابليت دسترس پذيري منبع، سهولت استفاده از منبع و مقايسه با ديگر منابع مشابه اشاره مي كند. کیوود (Caywood, 1995 ) نيز قابليت دسترسي، طراحي گرافيكي و چند رسانه اي و كاربرپسند بودن منبع را مطرح كرده؛ اما معيارهاي ارزيابي اسميت (Smith, 1997) علاوه بر موارد قبلي شامل بررسي پيوندها به منابع ديگر، منحصر به فرد بودن منبع، كيفيت نوشتن و اثر بخشي منبع ( چون كاربرپسندي, محيط مورد نياز محاسبات, قابليت هاي جستجو / مرور / سازماندهي, ويژگي تعاملي منبع ) نيز مي باشد.
در ميان متون بررسي شده, تنها برخي از نويسندگان به معيارهاي ارزيابي خاص منابع مرجع اينترنتي اشاره كرده اند ( چون قزلي, 1382؛ Livengood, 1997 وSingh, 2003 )؛ در حاليكه ديگران بيشتر به معيارهاي ارزيابي مربوط به كليه منابع اينترنتي پرداخته اند.
قزلي (1382) با استفاده از معيارهاي ارائه شده براي ارزيابي منابع مرجع در دو سايت كتابخانه دانشگاهي موارد ذيل را مطرح مي كند :
● مشخص بودن هدف از تدوين منبع مرجع
● پوشش موضوعي يعني ميزان جامعيت منبع
● روزآمدي مطالب
● اعتبار و صحت مطالب
● اعتبار نويسنده, ناشر و ساير پديدآورندگان
● نظم ارائه شده در ارائه مطالب
● چگونگي بازيابي اطلاعات در منبع مرجع, از جمله بررسي انواع نمايه ها


سينق ( Singh,2003) معيارهاي ارزيابي ذيل را در خصوص ارزيابي منابع مرجع اينترنتي معرفي مي كند:
هدف و مخاطبان / اعتبار / صحت / عينيت / روزآمدي / قابليت اطمينان / پوشش / فرمت و نحوه ارائه / ويژگيهاي خاص.
ليونگود (Livengood, 1997 ) به طرزي گسترده تر به اين مسئله پرداخته است و در پايان نامه خود يك سياهه وارسي و يك ابزار ارزيابي جامع در رابطه با منابع مرجع اينترنتي را براي كتابداران فراهم كرده است. معيارهاي ارزيابي ارائه شده توسط وي در چهار طبقه بندي كلي ذيل مي باشند:

● معيارهاي ارزيابي مربوط به موارد فني
● معيارهاي ارزيابي مربوط به تحليل ويژگي هاي چند رسانه اي
● معيارهاي ارزيابي مربوط به تحليل محتوا
● معيارهاي ارزيابي مربوط به تحليل رابط كاربر
در ادامه با توجه به بررسی متون و مطالب یاد شده، سياهه وارسي مربوط به معيارهاي ارزيابي منابع مرجع اينترنتي ارائه مي شود:

2-1. شناسايي هدف منبع مرجع
هدفها و مقاصد مورد نظر پديدآورنده از تهيه اين منبع چيست؟
آيا اين هدفها به وضوح بيان شده اند؟
آيا پديدآورنده به هدفهاي مورد نظر دست يافته است؟ در واقع آيا منبع هدف بيان شده را به انجام رسانده است؟
آيا منبع مرجع مربوطه داراي آگهي هاي تبليغاتي نيز مي باشد؟ در اين صورت بايد در مورد هدفها ترديد كرد.

2-2. مخاطبان منبع مرجع
استفاده كنندگان و مخاطبان منبع مرجع چه كساني هستند؟ ( دانش آموزان, دانشجويان, اساتيد, پژوهشگران و محققان, بزرگسالان, نوجوانان و... )
سطح آموزشي استفاده كنندگان از منبع مرجع چيست؟ ( راهنمايي, دبيرستان, دانشجو, فارغ التحصيل كارشناسي, تحصيلات تكميلي و... )
آيا واژه هاي به كار رفته در منبع با سطح آموزشي مخاطبان هماهنگي دارد؟
آيا منبع مرجع نيازهاي مخاطبان خاص خود را برآورده مي سازد؟

2-3. پوشش محتوايي منبع مرجع
زمينه هاي موضوعي تحت پوشش منابع مرجع چه مواردي مي باشند؟
آيا محتواي منبع به اندازه كافي موضوع يا موضوعات مورد نظر را تحت پوشش قرار داده است؟
آيا اطلاعات ارائه شده در منبع مربوط به دوره زماني خاصي مي باشند؟
پوشش گذشته نگر در منبع چگونه است؟
آيا دامنه پوشش موضوعات ملي يا بين المللي است؟
آيا پيوندهاي ارجاعي ( برون متني ) براي دستيابي به اطلاعات بيشتر يا ارتباط به منابع مرجع مشابه ارائه شده است؟ آيا اطلاعات توصيفي براي هر پيوند تهيه شده است؟ آيا پيوندها گزينش شده اند و اگر چنين است بر چه مبنايي؟ آيا پيوندها به منابع, مفيد و روزآمد هستند؟
آيا در منبع از پيوندهاي درون متني استفاده شده است؟

2-4. روزآمدي و نگهداشت منبع مرجع
آيا تاريخ تهيه منبع مرجع در اينترنت مشخص است؟
آيا تاريخ آخرين روزآمدسازي اطلاعات منبع مرجع ذكر شده است؟ تاريخ بعدي روزآمدسازي اطلاعات چه زماني است؟ فاصله روزآمد كردن اطلاعات چگونه است؟
آيا خط مشي مربوط به فاصله زماني روزآمد كردن اطلاعات و فرايند آن بيان شده است؟
آيا نگهداشت سايت به خوبي انجام شده است؟ آيا پيوندهاي فرامتني به درستي عمل مي كنند؟
آيا خط مشي نگهداشت منبع مرجع بيان شده است؟
آيا افراد و گروه خاصي مسئوليت نگهداشت منبع مرجع را بر عهده دارند؟ دانش و مهارت آنها چگونه است؟

2-5. اعتبار
پديدآورنده منبع مرجع چه كسي است؟
آيا اطلاعات تماسي كافي براي برقراري ارتباط با وي در منبع ذكر شده است؟
آيا پديدآورنده فرد معتبر و شناخته شده اي در حوزه موضوع منبع مرجع مي باشد؟
آيا اطلاعاتي مربوط به شغل, وابستگي سازماني, تجربه كاري, آثار چاپ شده و... براي تعيين خبرگي و اعتبار پديدآور ارائه شده است؟
آيا پديدآورنده در تهيه ديگر منابع مرجع اينترنتي شركت داشته است؟
ناشر يا پشتيبان منبع مرجع مربوطه چه موسسه اي است؟ آيا اطلاعات تماسي آن ارائه شده است؟
آيا ناشر يا موسسه پشتيبان وابسته به يك موسسه يا دانشگاه معتبر است؟
آيا ناشر يا موسسه پشتيبان مربوطه در زمينه موضوعي مورد نظر و انتشار منابع مرجع به فرمت چاپي يا اينترنتي داراي اعتبار مي باشد؟

2-6. ارزيابي صحت و درستي اطلاعات منبع مرجع
آيا منبع مرجع داراي يك ويراستار متخصص در حوزه موضوعي مورد نظر مي باشد؟
آيا پديدآورنده چگونگي گردآوري اطلاعات براي منبع را توضيح داده است؟
آيا منابع و ماخذ اطلاعات ارائه شده ذكر شده است؟
آيا اشتباهات املايي و گرامري در منبع مشاهده مي شود؟

2-7 عينيت ( ميزان يا درجه بي طرفي پديدآور )
آيا تمام ديدگاه ها در رابطه با يك موضوع مطرح شده است؟
آيا شواهدي مبني بر سوگيري اطلاعات در منبع مشاهده مي شود؟
آيا مي توان به گونه اي از بي غرضي پديدآور اطمينان حاصل كرد؟

2-8. قابليت دسترسي به منبع مرجع
آيا سايت داراي ثبات است يا اينكه به طور مكرر آدرس خود را تغيير مي دهد؟ اگر آدرس سايت تغيير كرده است, آيا پيوندي به آدرس جديد فراهم شده است؟
آيا منبع به طور ثابتي قابل دسترس است يا اينكه به طور مكرر غير قابل دسترس مي شود؟ آيا مدت زماني كه سايت غير قابل دسترس است مشخص شده است؟
آيا دسترسي به منبع مرجع رايگان است يا در قبال پرداخت حق اشتراك بايد از آن استفاده كرد؟ آيا مدت زماني براي استفاده و دسترسي آزمايشي از منبع مرجع مشخص شده است؟
منبع مرجع به چه زبان هايي در دسترس مي باشد؟
آيا براي استفاده از منبع بايد كاربران ثبت نام كنند؟
آيا دسترسي به اطلاعات ارائه شده در منبع مرجع از طريق فايل هاي متني است يا زبان html.
براي مشاهده منبع مرجع به چه نرم افزاري نياز است؟ آيا جديدترين نسخه مرورگرها مورد نياز است؟

2-9. ساختار منبع مرجع : نحوه ارائه و نظم دهي اطلاعات
آيا محتواي اطلاعاتي منبع مرجع براي دسترسي سريع و آسان, داراي نظم خاصي ( الفبايي, رده اي, موضوعي, تاريخي و... ) مي باشند؟
آيا اين ساختار و سازماندهي براي كاربران قابل درك و مشاهده مي باشد؟ آيا با يك نگاه مي توان فهميد منبع مرجع شامل چه بخشهايي است؟
آيا طرح سازماندهي در نظر گرفته شده مناسب آن نوع منبع مرجع مي باشد و استفاده از منبع را آسان ساخته است ؟
آيا نقشه سايت, و يا فهرست مندرجات در صفحه اول منبع مرجع وجود دارد؟

2-10. سهولت استفاده از منبع مرجع
آيا استفاده از منبع در كل آسان است؟
آيا دسترسي به منبع آسان است؟
آيا منبع به صورتي آسان و كاربرپسند طراحي شده است يا اينكه براي استفاده موثر از آن به آموزش و تجربه نياز است؟
آيا حركت در سراسر منبع به آساني انجام شده و اطلاعات به آساني پيدا مي شوند؟
آيا امكانات جستجو و مرور به صورت سرراست ارائه شده و استفاده از آن آسان است؟
آيا اطلاعات مربوط به " راهنمايي و آموزش كاربر " در منبع وجود دارد؟ آيا به صورتي واضح و جامع ارائه شده اند؟
آيا بخشي با عنوان " سوالات مكرر " ارائه شده است؟

2-11. امكانات جستجو
آيا براي جستجو در منبع, موتور جستجويي تعبيه شده است؟
آيا موتور جستجو تمام مطالب ارائه شده در منبع را نمايه كرده است؟
آيا امكان جستجوي ساده و پيشرفته فراهم شده است؟ چه نوع فيلدهايي براي جستجو در نظر گرفته شده اند؟ آيا امكان تركيب مفاهيم يا فيلدها با استفاده از عملگرهاي بولي وجود دارد؟ آيا از امكان استفاده از ديگر عملگرها چون كوتاه سازي, همجواري و... وجود دارد؟
آيا امكان مرور و تورق مطالب وجود دارد؟
آيا انواع نمايه ها ( موضوع, عنوان, پديدآور, كليد.واژه و... ) با توجه به نوع منبع مرجع وجود دارد؟
فرمت نمايش نتايج چگونه است؟
آيا كاربر مي تواند نتايج جستجو را با يكديگر تركيب كرده و جستجوي جديدي انجام دهد؟
آيا براي جستجو در منبع " راهنماي " جداگانه اي وجود دارد؟

2-12. سرعت ( تاخير زماني لازم براي دسترسي به منبع مورد نظر و نمايش صفحات آن )
آيا آدرس منبع مرجع سريعا پيدا مي شود؟
آيا عوض كردن سريع صفحات نمايش داده شده امكان پذير مي باشد؟
آيا مي توان در مدت زماني معقول با همه پيوندها, ارتباط برقرار كرد؟

2-13. ارتباط با آثار ديگر
آيا منبع مرجع موجود در اينترنت به فرمت هاي ديگري ( چاپي يا لوح فشرده ) دسترس پذير است؟
اگر منبع مرجع از فرمت هاي ديگري گرفته شده باشد, آيا كليه مشخصه هاي اصلي را داراست و آيا مواردي به آن اضافه شده است؟ چه امتيازاتي دارد؟
آيا تكميل كننده منبع ديگري است؟ به طور مثال آيا روزآمد كننده يك منبع چاپي است؟

2-14. رابط كاربر
آيا رابط كاربر به گونه اي مي باشد كه دسترس پذيري به اطلاعات منبع مرجع را تسهيل كند و سرعت بخشد؟
آيا رابط كاربر منبع مرجع لذت بخشي استفاده از آن را براي كاربر فراهم مي كند؟
آيا رابط كاربر به گونه اي مي باشد كه ساختار و محتواي منبع مرجع را براي كاربران قابل فهم سازد؟
آيا رابط كاربر منبع مرجع از نظر زيبايي شناختي در حد مطلوبي مي باشد؟

2-15. تعامل ( ميزان يا درجه ارتباط ميان پديدآورنده و كاربر )
آيا اطلاعات مربوط به برقراري تماس با پديدآورنده يا ناشر منبع مرجع فراهم شده است ( پست الكترونيكي, تلفن, فاكس, آدرس پستي )
اگر پيوندي به پست الكترونيكي پديدآورنده يا ناشر برقرار شده است, آيا این پیوند فعال است و سريع برقرار مي شود؟

در اين مقاله به معيارهاي كلي ارزيابي منابع مرجع پرداخته شد؛ در حاليكه براي ارزيابي هر يك از انواع منابع مرجع موجود در اينترنت بايد معيارهاي خاص آن منابع مد نظر قرار بگيرند.


يادداشتها:

[1] W.A. Katz, Introduction to Reference Work: Volume 1, Basic Sources, McGraw-Hill: New York, 1992.
[2] Bopp & Smith, Selection & Evaluation of Reference Sources, Englewood : Libraries Unlimited, 1991.
[3] Stevens, Norman, “Evaluating of Reference Books in Theory & Practice “, Reference Librarian, no 15 (1986) : 9 – 19.
[4] Matthew Ciolek
[5] Louis Rosenfeld

فهرست منابع و ماخذ
خالقي , نرگس (1383) . " بررسي وضعيت وب سايت هاي ايراني بر اساس معيارهاي ارزيابي عمومي " . پايان نامه كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع رساني , دانشكده علوم تربيتي , دانشگاه فردوسي مشهد .
دراگولانسكو , نيكولا جورج ( 1383) . " ارزيابي كيفي وب سايت ها : معيارها و ابزارها " . ترجمه افشين حمدي پور و ابراهيم صادقي . فصلنامه كتاب . دوره 58 .
قزلي , لادن (1382) . " معيارهاي ارزيابي منابع مرجع در اينترنت " . تازه هاي اطلاع رساني و مهارتهاي اطلاع يابي . ش 17 .
كوك , آليسون (1382) . راهنماي يافتن اطلاعات با كيفيت در اينترنت : راهبردهاي گزينش و ارزيابي . ترجمه مهدي خادميان . مشهد : كتابخانه رايانه اي .
عصاره , فريده (1381) . " معيارهاي ارزيابي منابع اينترنتي " . فصلنامه كتاب . ش 1 .
فتاحي , رحمت الله (1380) . " ضرورت ارزيابي منابع اينترنتي و معيارهايي براي آن " . تازه هاي اطلاع رساني و مهارتهاي اطلاع يابي . ش 6 .



Alexander , Jan , & Marsha Tate (1997) . “The Web as a Research Tool: Evaluation Techniques” . available online : http://www.teleport.com/-janetm/oii/apply.html [accessed at 17 Feb 2005 ]

Brandt, D. Scott (1996).” Evaluating Information on the Internet “. Computers in Libraries . v16 . n5 : 44-46. Available online : http://www.infotoday.com/cilmag/may/techmans.htm [accessed at 14 Jan 2005]

Caywood , Carolyn (1995) . “Library Selection Criteria for www Resources “ . available online : http://www.keele.ac.uk/depts/cs/Stephen_Bostock/Internet/criteria.htm
[accessed at 14 Jan 2005]

Grassian , Ester (1997) . “ Thinking Critically about World Wide Web Resources “ . Available online : http://www.library.ucla.edu/libraries.college.insruct/critical.htm.
[accessed at 14 Jan 2005]

Hinchliff , Lisa Janicke (1995) . “ Resources Selection & Information Evaluation “ . Available online : http://alcxia.lis.uiuce.edu/-janicke/Evaluate.html. [accessed at 9 Feb 2005]

Jones , Debra (1996) . “ Critical in an online world “ . Available online : http://library.ucsb.edu/untangle/jones/html [accessed at 9 Feb 2005]

Livengood , Stephanie (1997) . “ An Evaluation Instrument for Internet web sites . ” M.S . diss ., Kent State University . ERIC [ accessed at 10 FEB 2005 ]

Santa Vicca, E.F ( 1994 ) . "The Internet as a reference and research tool: a model for educators", Reference Librarian. 41/42 : 225 – 236 .

Saures , Michael (2001) . Using the Internet as a reference tool : a how to do it manual for Librarians . London , : Library Association .

Singh, S P (2003) . “Evaluation of electronic reference sources “ . DESIDOC Bulletin of Information Technology . v 23 . n2 : 43-47 . Available online: http://www.drdo.org/pub/dbit/mar03/spsingh.pdf

Smith, Alastair G.(1997) . "Testing the Surf: Criteria for Evaluating Internet Information Resources." The Public-Access Computer Systems Review . v 8. n. 3
. Available online : http://www.vuw.ac.nz/staff/alastair_smith/evaln/index.htm [accessed at 13 Jan 2005]

Starr , Susan (1994) . “ Evaluating physical science reference sources on the Internet ” . Reference Librarian . 41/42 : 261 – 273 .

Tillman , Hope (1996) .” Evaluating quality on the net “. Available online : http://www.hopetillman.com/findqual.html [accessed at 14 Feb 2005]

------------------------------------

شرايط استفاده از مقاله

1- انتشار ( چاپي يا الكترونيكي) مقالات بدون اخذ مجوز از ناشر(پژوهشگاه اطلاعات و مدارك علمي ايران) ممنوع است و تخلف از آن موجب پيگرد قانونی خواهد شد.

2- فقط نقل چكيده مقالات در ساير محيطهاي الكترونيكي (مانند سايتهاي اينترنتي) مجاز است که بايد همراه با ذکر نام نويسنده ، نام ناشر و درج نشاني پيوند(لينك) اينترنتي پژوهشگاه باشد.


درخواست دمو

درخواست دمو CRM